คนไทยคิดเรื่องระบบหมุนเวียน
มาตั้งหลายร้อยปีแล้ว



ตั้งแต่อยุธยาเลยขึ้นไปถึงยุคสุโขทัย หรืออาจจะก่อนหน้านั้นด้วยซ้ำ เพียงแต่ไม่มีหลักฐานปรากฎว่าได้เคยหมุนเวียนเรื่องใดกันบ้าง แต่สิ่งหนึ่งที่ยังหลงเหลือสืบมาจวบจนปัจจุบันในชนบทยุคของเราคือ การหมุนเวียนเรื่องอาหารการกิน หมุนเวียนฝีมือปรุงอาหาร หมุนเวียนน้ำใจใส่ในของกินเหล่านั้น บ้านหนึ่งแกงหน่อไม้มื้อนี้ บ้านอื่นๆ ข้างเคียงก็จะได้กินด้วย มื้ออื่นวันอื่นบ้านนี้แกงขนุน บ้านอื่นก็จะได้กินฝีมือในภาชนะของคนที่ให้ไปเมื่อวันก่อนส่งกลับคืนมา

            น่าเสียดายไม่อาจมีใครบอกได้ จารึกฉบับไหนก็มิได้เล่าเรื่องการหมุนเวียนหนังสือไว้ให้ประจักษ์ ให้ปรากฎ---แต่ก็ไม่เป็นไร เราจะเลียนแบบคนโบราณ ลอกแบบและเอาอย่างการหมุนเวียนอาหารนั่นแหละ มาใช้เป็นทำนองการหมุนเวียนหนังสือ จะต่างกันก็แต่หมุนเวียนอาหารกินหมด เหลือแต่ภาชนะและมิตรภาพ น้ำใจ


แต่หมุนเวียนหนังสือยังคงเหลือทุกสิ่งทุกอย่าง และยังเพิ่มพูนงอกงามทวีขึ้นอีก นั่นคือ
สติปัญญาที่มากขึ้นนอกเหนือไปจากอาหารบำรุงร่างกาย
แท้จริงแล้วระบบหมุนเวียนหนังสือนี้มิได้คิดขึ้นใหม่ ลอกมาทั้งนั้น ขอให้เชื่อเถิด!---
 
   
   
  กลับไปสารบัญหลัก > ความเป็นมา > กลับไปต้นบทความ          < พิมพ์บทความนี้ >