กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน
 
 
 
ชวนเพื่อนอ่านหนังสือ
 
 
ชั้นหนังสือหมุนเวียน
 
 
 
นักเรียนอ่านหนังสือกันอย่างสนุกสนาน
 
 
ทดสอบระดับการเขียน-การอ่าน
 
 
 
หนังสือในห้องสมุด
 
 
   
การดำเนินงานตามแผนงานวิจัย



            ๑. ผู้วิจัยได้กำหนดพื้นที่วิจัย เป็นสองกลุ่มได้แก่
                 ๑.๑ กลุ่มทดลองใช้ระบบหนังสือหมุนเวียน ๒ กลุ่มในเขตพื้นที่การศึกษาชลบุรี เขต ๑ โดยเป็น
                  - โรงเรียนในเขตเมือง ๑ กลุ่ม (เขตเทศบาลตำบลแสนสุข) คือโรงเรียนบ้านแหลมแท่น โรงเรียนวัดเตาปูน โรงเรียนพระตำหนักมหาราช และโรงเรียนบ้านปากคลองโรงนาคและ
                  - โรงเรียนในเขตชนบท ๑ กลุ่ม (เขตอำเภอหนองใหญ่) คือโรงเรียนบ้านหนองประดู่ โรงเรียนบ้านหนองผักหนาม โรงเรียนบ้านห้างสูง และโรงเรียนบ้านท่าจาม
                 ๑.๒ กลุ่มควบคุม เป็นโรงเรียนที่มีขนาดและลักษณะพื้นฐานใกล้เคียงกับกลุ่มทดลอง กำหนดจำนวนโรงเรียนกลุ่มควบคุม ๒ โรงเรียน ต่อโรงเรียนกลุ่มทดลอง ๑ กลุ่ม (๔ โรงเรียน) รวม ๖ โรงเรียน ในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา

            ๒. ประสานงานกับหน่วยงาน ต่อไปนี้
                 ๒.๑ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
                 ๒.๒ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาชลบุรี เขต ๑
                 ๒.๓ กลุ่มโรงเรียนเป้าหมาย เพื่อขอความร่วมมือให้เป็นหน่วยงานพื้นที่วิจัย และขออนุญาตเก็บข้อมูล และจัดกิจกรรมเกี่ยวกับหนังสือและห้องสมุด
                 ๒.๔ ภาควิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา เพื่อขอความร่วมมือให้เป็นนักวิจัย และเป็นผู้จัดกิจกรรมเกี่ยวกับหนังสือและห้องสมุด

            ๓. สำรวจข้อมูลปัจจุบันของห้องสมุดและหนังสือในโรงเรียนที่เข้าร่วมวิจัยและเก็บข้อมูลเกี่ยวกับคุณภาพการอ่าน และการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย ของโรงเรียนทั้งกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ของโครงการในช่วงเปิดภาคเรียน ก่อนนำหนังสือของโครงการมอบให้ห้องสมุดโรงเรียนแต่ละแห่ง

            ๔. จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อแนะนำกิจกรรมการส่งเสริมการอ่านแก่บุคลากรผู้ปฏิบัติงานในโรงเรียนแต่ละกลุ่ม มีวิทยากรจากภาควิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ในวันที่ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๑

            ๕. ติดต่อขอความร่วมมือจากสำนักพิมพ์ที่จัดพิมพ์หรือจำหน่ายหนังสือสำหรับเด็กในวัยที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย ให้ส่งตัวอย่างและ/หรือรายชื่อหนังสือ และคัดเลือกหนังสือเพื่อใช้ในการวิจัย โดยแบ่งหนังสือประเภทต่างๆให้ได้สัดส่วนตามประเภทและความยากง่ายของเนื้อหา

            ๖. มอบหนังสือให้โรงเรียนกลุ่มทดลองทั้งสองกลุ่มพร้อมทั้งจัดกิจกรรมแนะนำหนังสือ และวิธีใช้บันทึกการอ่านแก่นักเรียน

            ๗. ผู้วิจัยได้จัดหนังสือชุดเดียวกันให้แก่โรงเรียนกลุ่มควบคุมจำนวน ๔ โรงเรียน แต่ไม่มีกิจกรรมหรือการแลกเปลี่ยนหมุนเวียนหนังสือ



ปัญหาและอุปสรรคที่พบเมื่อเริ่มวิจัย มีดังนี้

หนังสือสำหรับเด็ก

            ๑. ผู้วิจัยขอให้กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านวรรณกรรมเยาวชนคัดเลือกหนังสือตามรายชื่อและตัวอย่างหนังสือที่สำนักพิมพ์ต่างๆส่งให้พิจารณา และได้เลือกซื้อเพิ่มเติมจากงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติเมื่อเดือนเมษายน ๒๕๕๑ แต่ได้หนังสือไม่เพียงพอ คือ ขณะนี้ได้รับเพียงกลุ่มละ ๗๒ - ๗๓ เล่ม รวมหนังสือทั้งหมด ๒๙๑ เล่ม เนื่องจากหนังสือในท้องตลาดที่มีเนื้อหาและรูปแบบเหมาะสมแก่เด็กประถมศึกษาตอนปลายไม่มากนัก

            ๒. หนังสือการ์ตูนความรู้และสารคดีสำหรับเด็ก ใช้ลายมือหรือแบบอักษรที่อ่านยาก และอาจกลายเป็นตัวอย่างทำให้เด็กเลียนแบบลายมือขยุกขยิก ผู้วิจัยจึงต้องคัดหนังสือเหล่านี้ออก ทั้งที่เนื้อหาของหนังสือเหมาะสม

            ๓. หนังสือสำหรับเด็กจำนวนมากใช้ภาษาไทยผิด และอาจกลายเป็นตัวอย่างให้เด็กจดจำการใช้ภาษาที่ผิด ผู้วิจัยจึงต้องคัดหนังสือเหล่านี้ออกเช่นกัน แม้เนื้อหาจะเหมาะสม

            ๔. คุณภาพและรูปเล่มของหนังสือสำหรับเด็กในท้องตลาดไม่เอื้อในการใช้หมุนเวียน เนื่องจากไม่คงทน ชำรุดง่าย กระดาษหลุดออกเป็นแผ่น ผู้วิจัยต้องวางแผนซื้อหนังสือทดแทนในรายการที่ชำรุดเสียหายระหว่างการวิจัย ทำให้สิ้นเปลืองงบประมาณ


นักเรียนกลุ่มเป้าหมาย

            ๑. นักเรียนชั้นประถมปีที่ ๔- ๖ ที่ร่วมการวิจัยบางส่วนยังอ่านเขียนไม่คล่อง จึงอ่านหนังสือซึ่งเหมาะแก่วัยประถมปลายไม่ได้ ผู้วิจัยต้องคัดเลือกหนังสือบางส่วนที่มีเนื้อหาและรูปแบบต่ำกว่าวัยของนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย

            ๒. โรงเรียนในกลุ่มทดลองมีกิจกรรมที่นักเรียนกลุ่มเป้าหมายต้องเข้าร่วมเป็นจำนวนมาก ทั้งกิจกรรมประจำวัน เช่น แปรงฟัน และกิจกรรมพิเศษ เช่น กีฬาสี ทัศนศึกษา ตอบปัญหาวิชาการ และกิจกรรมตามเทศกาลวันสำคัญต่างๆ นักเรียนจึงมีเวลาอ่านหนังสือไม่มากนัก


ครูบรรณารักษ์

            ๑. โรงเรียนในกลุ่มทดลองส่วนใหญ่ ไม่มีครูบรรณารักษ์ที่รับผิดชอบห้องสมุด ผู้บริหารโรงเรียนจึงมอบหมายครูประจำชั้นหรือครูท่านอื่นที่มีภาระงานเต็มที่แล้ว มาเป็นผู้ประสานงานและร่วมดำเนินโครงการวิจัย ซึ่งอาจมีผลต่อการจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านหรือการใช้ห้องสมุดของนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย

            ๒. หลังจากดำเนินการทดลองใช้ระบบหนังสือหมุนเวียนระยะหนึ่งปรากฏว่า ครูผู้รับผิดชอบโครงการฯกลัวหนังสือหาย และกลัวว่านักเรียนชั้นอื่นๆ ที่ไม่ใช่นักเรียนกลุ่มเป้าหมายจะมายืมหนังสือไปอ่าน และครูไม่มีเวลาพอจะดูแลการยืม-คืนหนังสือในห้องสมุด จึงไม่ได้นำหนังสือในโครงการฯไว้ในห้องสมุด แต่นำใส่กล่องหมุนเวียนไปตามห้องของนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย แม้เป็นการแก้ปัญหาหนังสือหาย แต่ก็จะทำให้นักเรียนที่อยากยืมหนังสือแต่ครูไม่ได้นำหนังสือเวียนมาที่ห้องของตัวเอง ไม่มีโอกาสยืมหนังสือ

            ๓. ครูผู้รับผิดชอบโครงการฯจะกระตุ้นให้เกิดการยืมหนังสืออ่านได้ดีในห้องที่ตนเองเป็นครูประจำชั้น แต่นักเรียนกลุ่มเป้าหมายห้องอื่นๆ ที่ครูผู้รับผิดชอบโครงการฯไม่ได้เป็นครูประจำชั้น ก็ยากจะทำความเข้าใจกับครูประจำชั้น ทำให้นักเรียนห้องนั้นๆ ไม่กระตือรือร้นเท่าที่ควร

            ๔. จัดกิจกรรมการหมุนเวียนหนังสือครั้งที่ ๑ โดยอาจารย์และนิสิตจากภาควิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา เมื่อวันที่ ๒๙ และ ๓๐ มกราคม ๒๔๔๒ กิจกรรมประกอบด้วย การสันทนาการเพื่อให้เด็กทั้งสองโรงเรียนสานสัมพันธ์ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน เกมส์และกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน การมอบรางวัลให้กับยอดนักอ่าน ๔ ประเภท ได้แก่ ๑) อ่านเก่ง (จับใจความหนังสือได้ และถ่ายทอดเป็นภาษาของตนได้ดี) ๒) อ่านมาก ๓) วาดรูปสวย ๔) ลายมือสวย ซึ่งพิจารณาจากบันทึกการอ่านของโครงการวิจัยฯที่เด็กบันทึกไว้ นอกจากนี้ยังมอบเข็มกลัดแก่ ‘บรรณารักษ์น้อย’ เพื่อเป็นกำลังใจให้เด็กๆที่ช่วยดูแลห้องสมุด และจูงใจให้เด็กคนอื่นอยากร่วมกิจกรรมและอ่านหนังสือมากขึ้น
            ผู้วิจัยกำหนดการแลกเปลี่ยนหนังสือครั้งที่ ๒ ในเดือนพฤษภาคม ๒๔๔๒ ประมาณสัปดาห์ที่ ๒ หลังจากเปิดภาคการศึกษาภาคแรก และจะเริ่มการวิจัยอีกกลุ่มโรงเรียนในจังหวัดภาคกลางในช่วงเดียวกัน
            หลังการใช้ระบบครบ ๑๒ เดือน ผู้วิจัยจะประเมินผลโครงการ โดยเปรียบเทียบข้อมูล เกี่ยวกับห้องสมุดและหนังสือที่มีในโรงเรียน รวมทั้งเก็บข้อมูลเกี่ยวกับคุณภาพการอ่าน และการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย ความเข้าใจและความร่วมมือของบุคลากร ของโรงเรียนทั้งกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม รวมทั้งประเมินปัญหาอุปสรรคของโครงการ แนวทางการปรับใช้ระบบหนังสือหมุนเวียนที่เหมาะกับพื้นที่



 
   
   
  กลับไปสารบัญหลัก > ความเป็นไป > กลับไปต้นบทความ          < พิมพ์บทความนี้ >