จดหมายจากเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน


 
           * จดหมายถึงบรรณาธิการ เนชั่นสุดสัปดาห์ ฉบับที่ ๖๑๐ วันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๗
 

เสียงก้องจาก ราชบัณฑิตยสถาน

สัปดาห์นี้ มีจดหมายด่วนที่สุดเข้ามา ๒ ฉบับ ฉบับแรกมาจากคุณทรงสรรค์ นิลกำแหง เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน โดยอ้างถึงบทความพิเศษ “ความเข้าใจเรื่องหนังสือ การอ่าน และระบบหนังสือสาธารณะ (๑) และ (๒) โดยคุณมกุฏ อรฤดี ใน “เนชั่นสุดสัปดาห์” ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๖๐๖ วันที่ ๑๒-๑๘ มกราคม ๒๕๔๗ และฉบับที่ ๖๐๗ วันที่ ๑๙-๒๕ มกราคม ๒๕๔๗ อีกฉบับเป็นของคุณสุรชน กัณวิจิตร์ ที่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับ “เรื่องจากปก” ใน “เนชั่นสุดสัปดาห์” ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๖๐๘ วันที่ ๒๖ มกราคม – ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๗
 

"ทางผู้ผลิตพบว่าการเข้าเล่มแบบสันโค้งของหนังสือเล่มนี้จะเกิดปัญหาในส่วนของสันหนังสือ คือ สันหนังสือที่เป็นกระดาษและทำเป็นสันโค้งไม่สามารถรองรับน้ำหนักหนังสือได้ ทำให้สันหนังสือหักและฉีกขาดได้ง่ายเมื่อเปิดใช้งานบ่อยๆ จึงได้ทำแบบหนังสือตัวอย่างที่เข้าเล่มแบบสันตรงและแบบสันโค้งให้ราชบัณฑิตยสถานพิจารณาเปรียบเทียบ ราชบัณฑิตยสถานพิจารณาเห็นว่าการทำหนังสือสันโค้งสำหรับหนังสือเล่มนี้มีปัญหาจริงตามที่ผู้ผลิตได้แจ้งมา "

 

เรื่อง ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับหนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒
เรียน บรรณาธิการหนังสือพิมพ์ เนชั่นสุดสัปดาห์
อ้างถึง หนังสือพิมพ์เนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๑๒ ฉบับ ๖๐๖ และ ๖๐๗

           ตามที่หนังสือพิมพ์เนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๖๐๖ วันที่ ๑๒-๑๘ มกราคม ๒๕๔๗ และฉบับวันที่ ๖๐๗ วันที่ ๑๙-๒๕ มกราคม ๒๕๔๗ ได้ลงตีพิมพ์บทความพิเศษ เรื่อง "ความเข้าใจเรื่องหนังสือ การอ่าน และระบบหนังสือสาธารณะ" (๑) และ (๒) ตามลำดับ โดย มกุฏ อรฤดี ได้วิพากษ์วิจารณ์หนังสือพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ และราชบัณฑิตยสถาน ความโดยละเอียดดังทราบแล้วนั้น ราชบัณฑิตยสถาน ขอเรียนชี้แจงในประเด็นสำคัญๆ ดังนี้

           ๑. เรื่องการใช้กระดาษปอนด์ ๘๐ แกรม พิมพ์แทนที่จะใช้กระดาษสำหรับพิมพ์พจนานุกรมโดยเฉพาะ

           ราชบัณฑิตยสถานได้เลือกใช้กระดาษปอนด์ ๘๐ แกรม มาจัดพิมพ์หนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ แทนที่จะใช้กระดาษพิมพ์สำหรับพิมพ์พจนานุกรมโดยเฉพาะ เนื่องจากกระดาษสำหรับพิมพ์พจนานุกรมโดยเฉพาะ เป็นกระดาษชนิดพิเศษ ต้องสั่งซื้อจากต่างประเทศและมีราคาแพงกว่ากระดาษปอนด์ธรรมดามาก หากราชบัณฑิตยสถานเลือกใช้กระดาษดังกล่าว จะทำให้หนังสือพจนานุกรมเล่มนี้มีราคาแพงกว่าที่วางจำหน่ายอยู่ในปัจจุบันมาก และยังทำให้ประเทศต้องสูญเสียเงินตราให้แก่ต่างประเทศเพิ่มขึ้นอีกด้วย ทั้งยังไม่เป็นการส่งเสริมภาคอุตสาหกรรมผลิตกระดาษภายในประเทศตามนโยบายของรัฐ ที่ต้องการให้หน่วยงานภาครัฐร่วมกันสนับสนุนอุตสาหกรรมต่างๆ ที่ผลิตได้ในประเทศ
           นอกจากนี้ ถึงแม้ราชบัณฑิตยสถานจะเลือกใช้กระดาษสำหรับพิมพ์พจนานุกรมโดยเฉพาะตามที่ผู้เขียนบทความเสนอไว้ ซึ่งตามความคิดเห็นของผู้เขียนเข้าใจว่าจะทำให้หนังสือเล่มนี้บางลง ทำให้น้ำหนักของหนังสือลดลง จาก ๓ กิโลกรัมเศษ เหลือเพียง ๒ กิโลกรัมเศษ ก็ไม่ได้ทำให้การใช้หนังสือเล่มนี้แตกต่างไปจากปัจจุบัน เพราะยังคงมีน้ำหนักมาก ไม่เหมาะสำหรับถือสองมือแล้วเปิดใช้งาน หรือเปิดอ่านอย่างหนังสือทั่วไป อีกประการหนึ่ง พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นพจนานุกรมฉบับสมบูรณ์ ไม่ใช่ฉบับต่อ หรือฉบับนักเรียน ความหนาและน้ำหนักของหนังสือ เมื่อเปรียบเทียบกับพจนานุกรมฉบับสมบูรณ์ของต่างประเทศ เช่น Webster’s, Oxford. Collins, The Random House ก็ไม่ได้แตกต่างกันนัก
 

"กระดาษสำหรับพิมพ์พจนานุกรมโดยเฉพาะ เป็นกระดาษชนิดพิเศษ ต้องสั่งซื้อจากต่างประเทศและมีราคาแพงกว่ากระดาษปอนด์ธรรมดามาก"


           ๒. เรื่องการพิมพ์ในระบบ ๒ สี คือ พิมพ์แม่คำสีน้ำเงินลูกคำและคำอธิบายพิมพ์สีดำ

           ราชบัณฑิตยสถานได้กำหนดให้พิมพ์ ๒ สี ก็เพื่อความชัดเจนในการแยกความแตกต่างระหว่างแม่คำกับลูกคำและคำอธิบาย ซึ่งเป็นรูปแบบเฉพาะในการจัดพิมพ์หนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานตั้งแต่ฉบับ พ.ศ. ๒๕๒๕ แล้ว
 

"น้ำหนักของหนังสือลดลง จาก ๓ กิโลกรัมเศษ เหลือเพียง ๒ กิโลกรัมเศษ ก็ไม่ได้ทำให้การใช้หนังสือเล่มนี้แตกต่างไปจากปัจจุบัน เพราะยังคงมีน้ำหนักมาก ไม่เหมาะสำหรับถือสองมือแล้วเปิดใช้งาน หรือเปิดอ่านอย่างหนังสือทั่วไป"


           ๓. เรื่องสันหนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

           ตามประกาศรายละเอียดเกี่ยวกับการพิมพ์หนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้กำหนดเรื่องการเข้าเล่มไว้ว่า เย็บกี่แบบสันโค้ง ต่อมาเมื่อบริษัทผู้ได้รับการคัดเลือกให้ดำเนินการจัดพิมพ์และจัดจำหน่ายได้ทำแบบหนังสือตัวอย่างตามรายละเอียดที่ราชบัณฑิตยสถานกำหนดไว้ ทางผู้ผลิตพบว่าการเข้าเล่มแบบสันโค้งของหนังสือเล่มนี้จะเกิดปัญหาในส่วนของสันหนังสือ คือ สันหนังสือที่เป็นกระดาษและทำเป็นสันโค้งไม่สามารถรองรับน้ำหนักหนังสือได้ ทำให้สันหนังสือหักและฉีกขาดได้ง่ายเมื่อเปิดใช้งานบ่อยๆ จึงได้ทำแบบหนังสือตัวอย่างที่เข้าเล่มแบบสันตรงและแบบสันโค้งให้ราชบัณฑิตยสถานพิจารณาเปรียบเทียบ ซึ่งราชบัณฑิตยสถานพิจารณาเห็นว่าการทำหนังสือสันโค้งสำหรับหนังสือเล่มนี้มีปัญหาจริงตามที่ผู้ผลิตได้แจ้งมา และเมื่อเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายในการเข้าเล่มแบบสันโค้งกับแบบสันตรงแล้วไม่แตกต่างกัน จึงได้มีการแก้ไขข้อกำหนดในสัญญาใหม่จากแบบสันโค้งเป็นสันตรง ทั้งนี้โดยคำนึงถึงประโยชน์ของผู้ใช้และความคงทนต่อการใช้งานของหนังสือเป็นหลัก
 

"เมื่อเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายในการเข้าเล่มแบบสันโค้งกับแบบสันตรงแล้วไม่แตกต่างกัน จึงได้มีการแก้ไขข้อกำหนดในสัญญาใหม่จากแบบสันโค้งเป็นสันตรง"


           ๔. เรื่องการใช้ฉบับ พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นชื่อพจนานุกรม

           ราชบัณฑิตยสถานได้รับภารกิจในการชำระพจนานุกรมมาแต่แรกตั้งหน่วยงานนี้เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๖ และเมื่อชำระใหญ่เสร็จในแต่ละรอบ มักจะใกล้กับเวลาอันเป็นมงคลสมัยของประเทศ จึงได้นำ พ.ศ. นั้นๆ มาระบุไว้ในชื่อพจนานุกรม เช่น ฉบับ พ.ศ. ๒๕๔๒ นี้ ชำระเสร็จช่วงมงคลสมัยแห่งพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนม์พรรษา 6 รอบ แต่โดยที่เป็นหนังสือขนาดใหญ่ กระบวนการในการจัดเตรียมต้นฉบับที่ชำระแล้วเสร็จ การสอบทาน การจ้างพิมพ์ จำเป็นต้องใช้เวลาประกอบกับปัญหาขัดข้องในการต้องประกวดราคาถึง ๒ ครั้ง ทำให้พจนานุกรมฉบับ พ.ศ. ๒๕๔๒ วางจำหน่ายได้ใน พ.ศ. ๒๕๔๖ ซึ่งราชบัณฑิตยสถานก็ต้องขออภัยผู้ใช้พจนานุกรมทุกท่านมา ณ โอกาสนี้

           อนึ่ง ราชบัณฑิตยสถานยินดีรับฟังข้อเสนอแนะ ข้อท้วงติง เกี่ยวกับเนื้อหาของพจนานุกรมเพื่อให้การชำระเป็นไปอย่างถูกต้องและสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

           ขอแสดงความนับถือ
           ทรงสรรค์ นิลกำแหง
           เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน
 


            * พิมพ์ครั้งแรกใน เนชั่นสุดสัปดาห์ ฉบับที่ ๖๑๐ วันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๗



< ตอนที่ ๑ > < ตอนที่ ๒ > < ตอนที่ ๓ > < ตอนที่ ๔ > < จดหมายจากเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน >
< ตอนที่ ๕ > < ตอนที่ ๖ > < ตอนที่ ๗ > < จดหมายจากราชบัณฑิต >
< ตอนที่ ๘ > < ตอนที่ ๙ >



กลับไปสารบัญหลัก > กลับไปสารบัญแนวคิดสถาบันหนังสือแห่งชาติ > กลับไปต้นบทความ

< พิมพ์บทความนี้ >